Protetyka

Protetyka stomatologiczna to niezwykle istotny dział stomatologii. Jej istota polega na odbudowie strat w uzębieniu. Zęby można stracić na wiele różnych sposobów. To może być naturalny proces związany z wiekiem czy nieszczęśliwy wypadek. Nawet gdy ząb nie jest utracony, może być on nadłamany lub zniszczony w inny sposób.

Przywrócenie normalnego stanu zgryzu niekiedy jest procesem czasochłonnym, który wymaga kilku wizyt. Jednakże kończy się pełną odbudową utraconych zębów. W moim gabinecie wykonałam wiele zabiegów protetycznych, a moje umiejętności w tym zakresie zdobywałam na wielu specjalistycznych kursach zagranicznych i krajowych.

Wykonuję protezy akrylowe całkowite i częściowe z klamrami oraz protezy  teleskopowe całkowicie bezklamrowe, elastyczne nylonowe  i acronowe  z niewidocznymi klamrami. Protezy acronowe są elastyczne, wyjątkowo odporne na złamania i trwałe. Posiadają niewidoczne zaczepy w kolorze dziąsła. Nie widać ich w jamie ustnej . Istnieje jednak zawsze możliwość dostawienia zęba do protezy. Protezy acronowe są idealne dla alergików . To protezy bio, nie zawierają toksycznego monomeru, zwykle występującego w protezach akrylowych. Są w pełni biokompatybilne, nie wywołują stanów zapalnych ani odczynów alergicznych.

Proteza szkieletowa składa się z elementów metalowych pokrytych akrylem. Mocowana jest do pozostałych w jamie ustnej zębów za pomocą klamer i elementów podpinających takich jak zaczepy i zatrzaski. Każda proteza szkieletowa wykonywana jest indywidualnie dla danego pacjenta, z uwzględnieniem budowy jego jamy ustnej i ilości pozostałych w niej zębów. Funkcja, jaką ma pełnić, to umożliwienie pacjentowi żucia i gryzienia pokarmów. Protezy szkieletowe przenoszą wyzwalane podczas żucia pokarmów siły na pozostałe zęby – ich sposób działania jest bardziej zbliżony do fizjologicznego układu w jamie ustnej niż w przypadku protez akrylowych.

Utrata jednego lub kilku zębów wiąże się z koniecznością ich uzupełnienia, nie tylko ze względów estetycznych, ale także z uwagi na niekorzystne zmiany zachodzące w układzie kostnym szczęki. Protetyka stomatologiczna oferuje wiele możliwości odbudowy utraconych okoliczności zębów. Jednym z rozwiązań jest właśnie proteza szkieletowa. Stosuje się ją w przypadku częściowego braku zębów u pacjentów, u których niemożliwe jest uzupełnienie ubytków za pomocą koron lub mostów.

Ubytki w uzębieniu mogą nie tylko powodować nieprawidłowości w zgryzie i ułożeniu zębów, ale także dolegliwości bólowe ze strony stawów żuchwowo-skroniowych. Może także dojść do nadmiernego ścierania pozostałych zębów. Dlatego zalecane jest jak najszybsze uzupełnienie ubytku.

Zalety i wady protez szkieletowych

Pacjenci użytkujący protezy szkieletowe twierdzą, iż jest to rozwiązanie wygodniejsze niż proteza akrylowa. Użycie do wykonania protez szkieletowych metalu sprawia, że są mniejsze i bardziej komfortowe w użytkowaniu. Mają też większą stabilność, dzięki czemu mówienie i spożywanie posiłków staje się zdecydowanie łatwiejsze. Prawidłowo wykonaną i dopasowaną protezę szkieletową łatwiej też utrzymać w czystości niż protezę akrylową, co zmniejsza ryzyko infekcji w jamie ustnej. Proteza szkieletowa, dzięki zastosowanych w niej elementom metalowym, jest też trwalsza niż proteza wykonana z akrylu.

Do wad protez akrylowych należą metalowe klamry i elementy podpierające – niektóre z nich mogą być widoczne, co ma wpływ na estetykę i wygląd pacjenta. Pacjenci uważają też, że zdecydowanie lepszym rozwiązaniem są mosty. Niemniej jednak protezy szkieletowe uważane są przez większość użytkowników za najlepsze rozwiązanie, jeśli chodzi o protetyczne uzupełnienia ruchome.

Jak przebiega dopasowanie protezy szkieletowej?

Pierwszym krokiem do wykonania i dopasowania protezy szkieletowej jest wizyta u stomatologa protetyka. Lekarz ocenia warunki panujące w jamie ustnej pacjenta i określa możliwość założenia protezy szkieletowej. Przed jej wykonaniem wszystkie zęby w jamie ustnej powinny być wyleczone, a te niekwalifikujące się do leczenia – usunięte. Następnie na specjalnych łyżkach zostają wykonane wyciski wnętrza jamy ustnej pacjenta. Są one przesyłane do pracowni technika stomatologicznego, który na ich podstawie wykonuje gipsowe odlewy. Podczas kolejnej wizyty lekarz dentysta dopasowuje metalowy szkielet protezy szkieletowej. Dokonywana jest wówczas tzw. rejestracja zwarcia – lekarz sprawdza, czy górne i dolne zęby stykają się ze sobą. Dobrany zostaje również odpowiedni kolor zębów do protezy.

Na następnej wizycie pacjentowi zakładana jest próbna proteza – jeśli jest ona odpowiednia, na jej podstawie wykonuje się właściwą protezę szkieletową. Po jej odebraniu i założeniu należy regularnie zgłaszać się do stomatologa na wizyty kontrolne.

Zasady higieny w przypadku noszenia protez szkieletowych

Protezy szkieletowe należy utrzymywać we właściwej higienie. Trzeba odpowiednio często myć zęby i dbać o higienę jamy ustnej. Po każdym posiłku proteza szkieletowa powinna być oczyszczona z resztek pokarmowych. Podobnie powinno postępować się przed pójściem spać. Do czyszczenia protez szkieletowych używa się szczoteczki do zębów oraz pasty o niskim współczynniku ścieralności albo specjalnych środków do czyszczenia protez. Protezy szkieletowe można też zdjąć na noc (jest to nawet zalecane) i przechowywać w zamkniętym pudełeczku (na sucho). Przed ich założeniem należy dokładnie wypłukać je pod bieżącą wodą.

Gdy uszkodzeniu uległa tylko cześć powierzchni zęba, zwykle stosujemy korony porcelanowe lub cyrkoniowe, pełnoceramiczne, mosty oraz licówki. Są one osadzone na stale w jamie ustnej, na cemencie stomatologicznym . Dają możliwość pełnego posługiwania się zębami, np. podczas jedzenia posiłków.

Wykonuję  nakładki na zęby – zwane przez pacjentów potocznie szynami – znajdują zastosowanie w różnych dziedzinach stomatologii, zwłaszcza w profilaktyce urazów zębów oraz w stomatologii estetycznej. Służą do leczenia okluzji i dysfunkcji stawu skroniowo-żuchwowego. W zależności od swojego przeznaczenia nakładki mogą się różnić stopniem twardości – niektóre z nich są miękkie i ściśle przylegają do zębów pacjenta, inne wykonuje się z twardych i sztywnych polimerów. Rodzaj nakładki decyduje również o czasie jej użytkowania. Na przykład, w przypadku nakładek wybielających całkowity czas ich noszenia nie powinien przekraczać 5 godzin w ciągu doby. Natomiast szyna repozycyjna lub ortodontyczna powinna tkwić w buzi pacjenta stale, 24 godziny na dobę i być wyjmowana jedynie w celu zabiegów higienicznych. Szyny TAP (protruzyjne) są zakładane tylko na noc, a szyny ochronne i nakładki estetyczne – tylko wtedy, gdy wymaga tego sytuacja.

Wyróżniamy następujące rodzaje nakładek:

• nakładki wybielające,
• nakładki ochronne,
• różnego typu szyny zgryzowe: relaksacyjne, repozycyjne, stabilizujące,
• szyny TAP,
• estetyczne tymczasowe nakładki na zęby,
• nakładki ortodontyczne.

Nakładki wybielające

Jak sama nazwa wskazuje, są to szyny wspomagające proces wybielania zębów. Pacjent najczęściej zakłada je na noc i zgodnie z instrukcją wypełnia żelem wybielającym. Całkowity czas noszenia nakładki nie powinien przekraczać 5 godzin na dobę – niezastosowanie się do tego zalecenia może spowodować przejściową nadwrażliwość szyjek zębowych.  W czasie użytkowania nakładki nie powinno się jeść ani pić, a po jej wyjęciu należy usunąć preparat wybielający z jamy ustnej i przepłukać ją wodą.

Nakładki tego typu to nakładki indywidualne – stosowane w wybielaniu profesjonalnym – są przygotowywane na podstawie wcześniej pobranych wycisków. Dzięki temu są wygodne, idealnie dopasują się do kształtu zębów pacjenta i nie przeszkadzają podczas noszenia.

Nakładki ochronne – dla dorosłych i dzieci

Ich podstawowym celem jest ochrona zębów przed złamaniem, ukruszeniem lub wybiciem. Są stosowane zarówno przez zawodowych sportowców, jak i amatorów uprawiających sporty kontaktowe. Nakładki ochronne są znacznie twardsze od nakładek wybielających, a jednocześnie dość elastyczne, dzięki czemu rozpraszają siły uderzenia, chroniąc nie tylko zęby, lecz także dziąsła, wargi, kości szczęki i żuchwy oraz staw skroniowo-żuchwowy.  Podobnie jak nakładki wybielające są przygotowane indywidualnie (na podstawie wycisku).

Szyny zgryzowe

Szyny zgryzowe to konstrukcje, które stosuje się w leczeniu parafunkcji zwarciowych, bólów głowy wywołanych przez wady zgryzu i wspomagająco przy leczeniu bruksizmu. Używa się ich u pacjentów mających zazwyczaj pełne uzębienie. Są wykonane z biozgodnego, łatwego do naprawy oraz odpornego na ścieranie materiału i ukształtowane w taki sposób, aby nie powodowały uszkodzeń zębów, przyzębia i błony śluzowej.

Do tej grupy nakładek zaliczamy szyny relaksacyjne zmniejszające napięcie mięśni żucia, stosowane m.in. u osób silnie zgrzytających zębami, szyny repozycyjne (pozycjonujące) wymuszające prawidłowe ułożenie żuchwy względem szczęki, nakładki stabilizujące oraz nakładki podnoszące zwarcie, zalecane tym osobom, które długo nie używały uzupełnień protetycznych, choć powinny. Przygotowane indywidualnie (na podstawie wycisku).